Wcześniejsza spłata kredytu — zwrot kosztów i prowizja

Kredyt konsumencki możesz spłacić w całości albo w części w każdej chwili, a jego całkowity koszt maleje o wszystkie koszty przypadające na okres, o który skróciłeś umowę — także o część prowizji zapłaconej z góry. Mówią o tym art. 48 i 49 ustawy o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1362). Bank nie może uzależniać spłaty od wcześniejszego uprzedzenia (art. 48 ust. 2), a prowizję za wcześniejszą spłatę może wziąć tylko w wąskich przypadkach.

Jakie koszty wracają

Przy spłacie całości całkowity koszt kredytu obniża się o koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono umowę — nawet jeśli zapłaciłeś je przed spłatą (art. 49 ust. 1). Dotyczy to nie tylko odsetek, ale wszystkich kosztów: prowizji, opłat i ubezpieczenia, które wchodzą w całkowity koszt. Przy spłacie części kredytu zasada działa odpowiednio (art. 49 ust. 2).

W praktyce: jeśli umowa na 48 miesięcy kończy się po 24, a prowizja była zapłacona z góry, bank powinien rozliczyć część prowizji przypadającą na niewykorzystany okres.

Czy bank może wziąć prowizję za wcześniejszą spłatę

W kredycie konsumenckim — tylko gdy jednocześnie (art. 50):

• spłata przypada na okres, w którym oprocentowanie jest stałe,
• spłacasz w ciągu 12 miesięcy więcej niż trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (ogłaszanego przez prezesa GUS za grudzień poprzedniego roku).

Taka prowizja nie może przekroczyć 1% spłacanej kwoty, a gdy do końca umowy został najwyżej rok — 0,5%. Nie może też być wyższa niż odsetki za okres od spłaty do końca umowy ani niż bezpośrednie koszty banku. Przy oprocentowaniu zmiennym prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu konsumenckiego nie ma.

Kredyt hipoteczny

Koszty kredytu hipotecznego też maleją przy wcześniejszej spłacie — o odsetki i inne koszty przypadające na skrócony okres (art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym, Dz.U. 2025 poz. 720). Umowa może jednak przewidywać rekompensatę dla banku (art. 40). Przy oprocentowaniu zmiennym bank może ją pobrać tylko za spłatę w ciągu 36 miesięcy od zawarcia umowy, a rekompensata nie może przekroczyć odsetek za rok od spłacanej kwoty ani 3% spłacanej kwoty.

Jak to zrobić

1. Zapytaj bank o kwotę do całkowitej spłaty na konkretny dzień — w bankowości albo na infolinii.
2. Spłać — przelewem na rachunek kredytu albo zgodnie z instrukcją banku.
3. Sprawdź rozliczenie kosztów. Jeśli bank nie zwrócił części prowizji lub ubezpieczenia za niewykorzystany okres, złóż reklamację. Gdy nie pomoże — możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego.

Spłata całości czy nadpłata

Przy spłacie całości umowa się kończy, a bank rozlicza koszty za cały niewykorzystany okres. Przy nadpłacie, czyli spłacie części, koszty maleją odpowiednio do spłaconej kwoty, a bank zwykle pyta, czy chcesz niższej raty, czy krótszego okresu spłaty. Krótszy okres oznacza zwykle mniej odsetek łącznie, niższa rata — więcej miejsca w domowym budżecie. Przed decyzją poproś bank o nowy harmonogram spłat dla obu wariantów i porównaj sumę rat.

Ustawa nie wymaga uprzedzania banku o wcześniejszej spłacie (art. 48 ust. 2), ale zapytaj o dokładną kwotę na dzień spłaty — odsetki naliczają się codziennie, więc kwota z innego dnia może się różnić.

Kiedy to się opłaca

Wcześniejsza spłata zmniejsza odsetki, które zapłaciłbyś do końca umowy. Najwięcej zyskujesz na początku spłaty, gdy odsetki stanowią największą część raty. Wcześniejsza spłata zdarza się też przy kredycie konsolidacyjnym — nowy kredyt spłaca stare, a ich koszty za pozostały okres powinny zostać rozliczone.

Najczęstsze pytania

Czy mogę spłacić tylko część kredytu?

Tak, w każdej chwili. Koszty maleją odpowiednio do spłaconej części (art. 49 ust. 2). Zapytaj bank, czy po nadpłacie zmniejszy ratę czy skróci okres.

Czy dostanę zwrot ubezpieczenia?

Jeśli ubezpieczenie wchodziło w całkowity koszt kredytu, jego część przypadająca na skrócony okres też powinna zostać rozliczona — art. 49 dotyczy wszystkich kosztów kredytu.

Czy przy oprocentowaniu zmiennym bank weźmie prowizję?

W kredycie konsumenckim nie — prowizja jest możliwa tylko w okresie stałej stopy (art. 50 ust. 1). W kredycie hipotecznym ze zmienną stopą rekompensata jest możliwa tylko przez pierwsze 36 miesięcy (art. 40 ust. 2).