Rachunek podstawowy — darmowe konto z ustawy: kto może je mieć
Rachunek podstawowy to konto, które bank musi otworzyć osobie bez innego konta w Polsce. Prowadzenie jest bezpłatne, 5 przelewów w miesiącu też.
Rachunek podstawowy (podstawowy rachunek płatniczy) to konto, które bank oferujący konta osobiste musi otworzyć konsumentowi, który nie ma w Polsce innego konta w złotych z wpłatami, wypłatami i przelewami. Bank prowadzi go bez opłat za krajowe operacje, a za przelewy i wypłaty z obcych bankomatów może pobrać opłatę dopiero po 5 takich operacjach w miesiącu. Zasady opisuje ustawa o usługach płatniczych (art. 59ia–59ih, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 623).
Kto może założyć rachunek podstawowy
Rachunek podstawowy jest dla konsumentów, dla których żaden bank ani SKOK w Polsce nie prowadzi innego konta w złotych, z którego można wpłacać, wypłacać i robić przelewy oraz płacić kartą (art. 59ia ust. 2). Bank może to sprawdzić w centralnej informacji o rachunkach (art. 59ib).
Obowiązek oferowania rachunku podstawowego mają wszystkie banki, które prowadzą konta dla konsumentów, a także SKOK-i — te ostatnie tylko wobec swoich członków (art. 59ia ust. 1). Konto musi być w złotych (art. 59id).
Bank nie może uzależniać otwarcia rachunku podstawowego od zawarcia innej umowy, np. ubezpieczenia czy karty kredytowej, ani od zadeklarowania stałych wpływów (art. 59ic ust. 2). To ważna różnica wobec zwykłych kont, gdzie bank może np. wymagać wpływów, żeby zwolnić Cię z opłat.
Co daje rachunek podstawowy
Ustawa wylicza, co można robić na takim koncie (art. 59ia ust. 3):
- wpłacać pieniądze na rachunek,
- wypłacać gotówkę w bankomacie lub placówce w Polsce i innych państwach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
- robić przelewy i polecenia zapłaty, płacić kartą — także bez fizycznej karty, np. w internecie.
Bank musi zapewnić te usługi w takim zakresie, w jakim oferuje je w innych swoich kontach (art. 59ia ust. 5). Konto musi być dostępne także w placówce — bank nie może zaoferować rachunku podstawowego wyłącznie przez internet, chyba że w ogóle nie ma oddziałów (art. 59ie ust. 4).
Ile kosztuje
Bank prowadzi rachunek podstawowy nieodpłatnie w zakresie krajowych transakcji (art. 59ie ust. 1). Opłaty są dozwolone tylko w trzech przypadkach:
| Czynność | Kiedy bank może pobrać opłatę |
|---|---|
| Krajowe przelewy (polecenia przelewu, zlecenia stałe) | od 6. przelewu w miesiącu |
| Wypłaty i wpłaty w obcych bankomatach i wpłatomatach w Polsce | od 6. takiej operacji w miesiącu |
| Transakcje transgraniczne | zawsze może, ale nie więcej niż za takie same transakcje w innych kontach |
Opłaty za 6. i kolejne przelewy czy wypłaty nie mogą być wyższe niż opłaty, które bank najczęściej pobierał za takie operacje w innych kontach przez ostatnie 12 miesięcy (art. 59ie ust. 2–3). Innych opłat bank pobierać nie może (art. 59ie ust. 5). W tabelach opłat banków znajdziesz go jako osobną pozycję — np. Bank Pekao podaje dla rachunku podstawowego 0 zł za prowadzenie.
Jak założyć rachunek podstawowy
- Złóż wniosek — bank musi mieć papierowe wnioski w placówkach i wzór wniosku na stronie internetowej. Może też przyjąć wniosek ustnie albo przez internet, jeśli dopuszcza taką możliwość (art. 59ic ust. 1).
- Poczekaj na decyzję — bank w ciągu 10 dni roboczych od kompletnego wniosku zawiera umowę albo informuje o odmowie (art. 59ic ust. 3).
- Podpisz umowę — w placówce albo na odległość, jeśli bank to umożliwia.
Kiedy bank może odmówić albo wypowiedzieć umowę
Bank musi odmówić m.in. przy podejrzeniu prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Może odmówić, gdy masz już w Polsce inne konto z podstawowymi funkcjami, nie masz ważnego dokumentu tożsamości, nie podałeś adresu w Polsce albo bank wcześniej rozwiązał z Tobą umowę konta z powodu rażącego naruszenia (art. 59ic ust. 6–7). O przyczynie odmowy bank informuje bezpłatnie (art. 59ic ust. 8).
Wypowiedzieć umowę bank może m.in. wtedy, gdy przez ponad 24 miesiące nie było na koncie żadnych operacji albo gdy otworzyłeś inne konto z podstawowymi funkcjami w Polsce (art. 59ig ust. 1). Umowę na czas nieokreślony wypowiada z co najmniej dwumiesięcznym okresem (art. 59ig ust. 2).
Rachunek podstawowy a promocje bankowe
Rachunek podstawowy jest dla osób, które nie mają żadnego konta — kto ma już konto osobiste, zwykle go nie dostanie (bank może odmówić). Jeśli chcesz konto bez opłat i do tego premię, lepiej sprawdzić zwykłe konta osobiste: w zestawieniu darmowe konto osobiste pokazujemy, które są za 0 zł bez żadnych warunków, a aktualne promocje kont osobistych dopłacają za otwarcie. Uwaga: posiadanie rachunku podstawowego w danym banku może wykluczyć Cię z promocji dla nowych klientów — PKO BP np. prowadzi go jako indywidualny rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, a to właśnie takie konta liczą się do karencji w jego promocjach.
Najczęstsze pytania
Czy rachunek podstawowy jest zupełnie darmowy?
Prowadzenie konta i krajowe operacje są bezpłatne. Bank może pobrać opłatę dopiero za 6. i kolejny przelew w miesiącu, za 6. i kolejną operację w obcym bankomacie w Polsce oraz za transakcje transgraniczne — i nie więcej niż w innych swoich kontach.
Czy mogę mieć rachunek podstawowy, jeśli mam już konto?
Zwykle nie. Rachunek podstawowy jest dla osób bez innego konta w złotych w Polsce, a bank może odmówić, jeśli takie konto masz. Wyjątek: wykażesz, że poprzedni bank zamyka Twój rachunek podstawowy.
Ile bank ma czasu na otwarcie rachunku podstawowego?
10 dni roboczych od złożenia kompletnego wniosku — w tym czasie bank zawiera umowę albo informuje, dlaczego odmawia.
Dodaj komentarz