Założenie własnej firmy to pierwszy krok ku niezależności zawodowej. Jeśli zastanawiasz się nad rozpoczęciem przygody z jednoosobową działalnością gospodarczą, ten kompleksowy przewodnik przeprowadzi Cię przez cały proces od decyzji do pierwszych dni prowadzenia własnego biznesu. Korzystając głównie z oficjalnych źródeł, przedstawiam wszystkie niezbędne informacje w przystępny sposób.
Spis treści
Jednoosobowa działalność gospodarcza to najpopularniejsza forma prowadzenia firmy w Polsce. Jest to działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i na własny rachunek. W przeciwieństwie do spółek, nie tworzysz nowego podmiotu prawnego – to Ty jako osoba fizyczna stajesz się przedsiębiorcą. Taka forma działalności jest idealna dla osób rozpoczynających swoją przygodę z biznesem, freelancerów, specjalistów wielu branż czy rzemieślników.
Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce jest relatywnie proste i, co najważniejsze, bezpłatne. W tym artykule przeprowadzę Cię przez cały proces krok po kroku, abyś mógł spokojnie rozpocząć swoją biznesową podróż bez zbędnego stresu.
Zanim rzucisz się w wir zakładania firmy, sprawdź, czy w ogóle musisz to robić. W polskim prawie istnieje pojęcie „działalności nierejestrowanej”. Jest to drobna działalność zarobkowa, która nie wymaga rejestracji w CEIDG. Możesz skorzystać z tej opcji, jeśli spełniasz łącznie następujące warunki:
Twoje miesięczne przychody nie przekraczają 75% minimalnego wynagrodzenia (w 2025 roku jest to 3499,50 zł)
Nie wykonywałeś działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy
Prowadzisz działalność jako osoba fizyczna (nie w ramach spółki)
Nie prowadzisz działalności regulowanej (wymagającej zezwoleń, licencji lub koncesji)
Jeśli Twoja działalność spełnia powyższe warunki, możesz prowadzić ją bez rejestracji. Pamiętaj jednak, że nawet w tym przypadku musisz prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Pomyśl o tym jak o biznesie w wersji demo – jeśli Ci się spodoba, zawsze możesz przejść na pełną wersję!
Jeśli zdecydowałeś, że potrzebujesz jednak zarejestrować działalność, czas na wybór nazwy. Zgodnie z przepisami, nazwa Twojej firmy musi zawierać co najmniej Twoje imię i nazwisko. Kolejność jest ważna – najpierw imię, potem nazwisko. Na przykład: „Jan Kowalski”.
Możesz dodatkowo rozszerzyć tę nazwę o elementy opisujące charakter Twojej działalności, np. „Jan Kowalski Usługi Hydrauliczne”.
Pamiętaj też, że jedna osoba fizyczna może mieć tylko jeden wpis w CEIDG, ale pod tym jednym wpisem możesz prowadzić różne rodzaje działalności.
Każda działalność gospodarcza musi mieć przypisane kody PKD, które określają rodzaj wykonywanej działalności. Podczas rejestracji należy wskazać co najmniej jeden kod, który będzie kodem działalności przeważającej, oraz możesz dodać kody dodatkowe.
Kody PKD składają się z liter i cyfr, np. 62.01.Z – Działalność związana z oprogramowaniem. Warto dobrze przemyśleć wybór kodów, aby obejmowały wszystkie planowane aspekty Twojej działalności.
Kolejną ważną decyzją jest wybór adresu prowadzenia działalności. Może to być:
Pamiętaj, że dla każdego adresu, który podajesz w CEIDG, musisz posiadać tytuł prawny (własność, najem, użyczenie itp.). Dodatkowo musisz podać adres do doręczeń, czyli miejsce, gdzie będziesz odbierać korespondencję związaną z Twoją działalnością.
Przed założeniem działalności warto również przemyśleć formę opodatkowania. W Polsce masz do wyboru:
Wybór formy opodatkowania ma znaczący wpływ na wysokość płaconych podatków i obowiązki księgowe, dlatego warto dokładnie przeanalizować, która opcja będzie najkorzystniejsza w Twoim przypadku.
Przy tej metodzie warto mieć przygotowane wcześniej wszystkie dane, takie jak kody PKD, adres działalności, informacje o formie opodatkowania itp., aby proces przebiegł sprawnie.
Alternatywną metodą elektroniczną jest rejestracja przez bankowość internetową wybranych banków. Ten sposób ma tę zaletę, że jednocześnie możesz założyć rachunek bankowy dla swojej firmy. Pamiętaj jednak, że za pośrednictwem banku zarejestrujesz jedynie działalność – inne formalności, jak rejestracja do ZUS czy jako podatnik VAT, musisz załatwić osobno.
Jeśli preferujesz tradycyjną metodę, możesz udać się do dowolnego urzędu miasta lub gminy i tam złożyć wniosek CEIDG-1. Masz trzy opcje:
Wypełnić kreator wniosku online bez podpisu elektronicznego, otrzymać kod do podpisania wniosku w urzędzie, a następnie udać się do urzędu z tym kodem i dokumentem tożsamości
Wypełnić formularz bezpośrednio w urzędzie
Pobrać wniosek ze strony Biznes.gov.pl/ceidg, wypełnić go, wydrukować i podpisać własnoręcznie w urzędzie
Pamiętaj, że w urzędzie musisz potwierdzić swoją tożsamość, więc zabierz ze sobą dowód osobisty lub inny dokument tożsamości. I przygotuj się psychicznie – urzędy mają swój niepowtarzalny klimat 🙂
Ostatnią opcją jest wysłanie wypełnionego wniosku listem poleconym. W tym przypadku wniosek musi być opatrzony Twoim własnoręcznym podpisem poświadczonym przez notariusza, co generuje dodatkowe koszty. Metoda ta przypomina nieco pisanie listów miłosnych – romantyczna, ale zdecydowanie nie najpraktyczniejsza w epoce cyfrowej.
We wniosku CEIDG-1 musisz podać:
Dane osobowe
Dane firmy
W tej części wniosku wpisujesz:
Adresy działalności
Tutaj podajesz:
Kody PKD
W tej sekcji wpisujesz:
Forma opodatkowania
Tutaj wybierasz jedną z dostępnych form opodatkowania:
Ubezpieczenie w ZUS
W tej części deklarujesz:
Rejestracja w ZUS
Po rejestracji w CEIDG, Twoje dane są automatycznie przekazywane do ZUS, gdzie zostajesz zarejestrowany jako płatnik składek. Jednak w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia działalności musisz zgłosić się do ubezpieczeń jako osoba ubezpieczona. Możesz to zrobić za pomocą formularzy ZUS ZUA (pełne ubezpieczenie) lub ZUS ZZA (tylko ubezpieczenie zdrowotne, jeśli masz inne tytuły do ubezpieczenia).
VAT i rachunkowość
Jeśli planujesz być płatnikiem VAT, musisz zarejestrować się jako podatnik VAT, składając druk VAT-R. Możesz to zrobić razem z wnioskiem CEIDG-1 lub później w urzędzie skarbowym.
Dodatkowo musisz zdecydować, jak będziesz prowadzić księgowość swojej firmy:
Otwarcie konta firmowego
Choć nie jest to obowiązkowe dla jednoosobowej działalności gospodarczej, warto otworzyć osobne konto bankowe dla firmowych transakcji. Ułatwi to prowadzenie księgowości i rozliczenia z urzędem skarbowym.
Jeśli otworzysz konto firmowe, powinieneś zgłosić jego numer do CEIDG. Konto firmowe nie jest obowiązkowe, ale zdecydowanie ułatwia życie, gdy nadchodzi czas rozliczeń.
Pieczątka i inne formalności
Prowadzenie działalności gospodarczej może wymagać dopełnienia dodatkowych formalności, w zależności od branży:
Założenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością dotrzymania kilku ważnych terminów:
Rejestracja w CEIDG: przed rozpoczęciem działalności (możesz rozpocząć działalność w dniu złożenia wniosku)
Zgłoszenie do ubezpieczeń w ZUS: w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia działalności
Rejestracja jako podatnik VAT (jeśli dotyczy): przed dniem poprzedzającym dzień rozpoczęcia sprzedaży towarów lub świadczenia usług objętych VAT
Wybór formy opodatkowania:
Podatek liniowy i ryczałt: do 20 lutego danego roku podatkowego lub przed rozpoczęciem działalności
Karta podatkowa: do 20 stycznia danego roku podatkowego lub przed rozpoczęciem działalności
Dotrzymanie terminów w biznesie pomaga uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek (czytaj: kar finansowych).
Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce to proces, który można podzielić na kilka kluczowych kroków:
Cały proces, jeśli jesteś dobrze przygotowany, może zająć zaledwie kilka dni. Sama rejestracja w CEIDG jest bezpłatna, a wpis pojawia się w rejestrze najczęściej następnego dnia roboczego po złożeniu wniosku.
Prowadzenie własnej działalności gospodarczej daje dużą niezależność i elastyczność, ale wiąże się też z odpowiedzialnością i obowiązkami. Dlatego warto dobrze przygotować się do tego kroku i rozważyć wszystkie aspekty biznesowe i formalne.
Przydatne linki: